در راهنمای رسمی اسکرام ۲۰۲۰ (Scrum Guide 2020)، ساختار تیم اسکرام شامل سه نقش اصلی بود:
- Product Owner،
- Scrum Master و
- Developers.
این سه نقش، چارچوب تیمهای خودمدیریت (self-managing teams) را تشکیل میدادند و مسئول خلق ارزش بودند.
اما در نسخهی گسترشیافتهی اسکرام با عنوان Scrum Guide Expansion Pack 2025، نگاه اسکرام نسبت به نقشها توسعه یافته است.
در این سند، علاوه بر تعریف دقیقتر نقشهای داخلی، دو نقش بیرونی دیگر نیز به رسمیت شناخته شدهاند:
- Stakeholder (ذینفع) با دامنهای روشنتر و نقش فعالتر
- Supporter (حامی) بهعنوان نقشی جدید که مسئول حمایت سازمانی از اسکرام است
در ادامه، نگاهی میکنیم به تعریف رسمی و جایگاه هر یک از این دو نقش در Expansion Pack 2025 و بررسی میکنیم این تغییرات چه معنایی برای اجرای اسکرام در عمل دارند.
Stakeholder: تعریف رسمی و جایگاه در اسکرام
در نسخههای قبلی راهنمای اسکرام، واژهی Stakeholder چندینبار به کار رفته بود — بیشتر در زمینهی حضور در Sprint Review یا نقششان در خلق ارزش. بااینحال، تعریف رسمی یا روشنی از اینکه Stakeholder دقیقاً چه کسی است، وجود نداشت.
در Scrum Guide Expansion Pack (2025)، این نقش برای نخستینبار بهطور رسمی تعریف شده است:
“A Stakeholder is an entity, individual, or group interested in, affected by, or impacting inputs, activities, and outcomes.”
این تعریف دامنهی نقش Stakeholder را بهوضوح گستردهتر میکند. Stakeholder ها دیگر صرفاً به کاربران یا مشتریان محدود نمیشوند؛ بلکه ممکن است شامل مدیران، تصمیمگیران، تیمهای پشتیبانی، یا حتی سیستمهای سازمانی شوند که بهنحوی در مسیر توسعه محصول تأثیر دارند یا از آن تأثیر میپذیرند.
برای درک بهتر این تعریف، میتوان تیم اسکرام را مانند یک گروه موسیقی در نظر گرفت که در یک سالن کنسرت اجرا میکند. Stakeholder ها فقط تماشاگران داخل سالن نیستند که با واکنش و بازخورد آنها به گروه نشان میدهند کدام بخش از اجرا موفق بوده یا نیاز به بهبود دارد.
مغازهداران اطراف سالن که در روزهای اجرا فروش بیشتری دارند، صاحبان پارکینگها که با حجم حضور مخاطبان درگیرند، نیروهای خدماتی سالن، پلیس راهنمایی که ترافیک اطراف را مدیریت میکند — همه میتوانند بهنوعی Stakeholder محسوب شوند، چون هر یک بهگونهای از فعالیت گروه تأثیر میگیرند یا بر تجربه اجرا تأثیر میگذارند.
در اسکرام نیز Stakeholder ها صرفاً کاربران نهایی نیستند؛ آنها ممکن است در بخشهای قانونی، بازاریابی، منابع انسانی، عملیات، فروش، یا حتی تامین زیرساخت قرار داشته باشند. با این نگاه، تعامل با Stakeholder دیگر فقط یک ارتباط تکجهته نیست، بلکه بخشی از ساختار ارزشآفرینی تیم محسوب میشود.
Supporter: نقش تازه با اثرات ساختاری
در نسخههای پیشین راهنمای اسکرام، هیچ اشارهای به نقش رسمی با عنوان Supporter نشده بود. با این حال، تجربهی تیمهای حرفهای همیشه نشان میداد که برای موفقیت واقعی اسکرام، تنها داشتن تیم داخلی کافی نیست — بلکه تیم به حمایت بیرونی و زیرساختی نیز نیاز دارد.
در Scrum Guide Expansion Pack (2025)، برای نخستین بار نقش Supporter بهصورت رسمی معرفی شده است:
“Supporters are supporting Stakeholders and change agents.”
«Supporterها Stakeholderهایی هستند که نقش پشتیبان دارند و عامل تغییر محسوب میشوند.» (صفحه ۶)
“Supporters support the Scrum Team to thrive and influence the organization’s workflows, processes, systems, Products, services, and work environment to become coherent with a Scrum adoption and emergence.”
«Supporterها از تیم اسکرام حمایت میکنند تا رشد کند و بتواند بر جریانهای کاری، فرآیندها، سیستمها، محصولات، خدمات و محیط کاری سازمان تأثیر بگذارد تا با پذیرش و شکلگیری اسکرام هماهنگ شود.» (صفحه ۱۵–۱۶)
“Supporters who do not empower Scrum Teams to do what is recommended in this document are not really Supporters.”
«Supporterهایی که امکان اجرای توصیههای این سند را برای تیم فراهم نکنند، در واقع Supporter محسوب نمیشوند.»
(صفحه ۱۶)
این تعاریف، نقش Supporter را فراتر از پشتیبانی معمول نشان میدهند. یک Supporter واقعی فقط حامی نیست؛ بلکه برای تغییر و سازگاری سازمانی با تفکر اسکرام تلاش میکند.
برای درک بهتر این نقش، میتوان تیم اسکرام را به خلبانان و مهمانداران یک هواپیمای مسافربری تشبیه کرد. آنها مستقیماً مسئول هدایت و اجرای عملیات پرواز هستند — مشابه اعضای تیم اسکرام که مسئول توسعه و تحویل محصولاند.
اما حتی اگر خلبانان و مهمانداران تمام مهارت لازم را داشته باشند، بدون حمایت بیرونی نمیتوانند پرواز موفقی را انجام دهند. خدمات فرودگاهی، تأمین سوخت، برج مراقبت، برنامهریزی مسیر پرواز، بخش فنی، و حتی سیستم رزرو و صدور بلیت — همه جزو پشتیبانیهای حیاتیاند که بدون آنها، پرواز یا انجام نمیشود یا در خطر خواهد بود.
در فضای اسکرام نیز Supporterها همان نقش پشتیبان را ایفا میکنند. آنها الزاماً درون تیم نیستند، اما با اصلاح فرآیندها، حذف موانع ساختاری، و حمایت از پذیرش اسکرام در سطح سازمان، بستر لازم را برای موفقیت تیم فراهم میکنند.
نقش Stakeholder و Supporter در همکاری با Product Owner و Scrum Master
در Scrum Guide Expansion Pack (2025)، هرچند تأکید اصلی بر تعریف و جایگاه مستقل این دو نقش است، اما از دل همین تعاریف میتوان برداشت کرد که Stakeholder و Supporter میتوانند نقش مهمی در حمایت از دو رکن کلیدی تیم ایفا کنند: Product Owner و Scrum Master.
در ادامه، این اثرگذاری را بهصورت تحلیلی و مستقل بررسی میکنیم. این بخش شامل برداشت تحلیلی است و مستقیماً نقلقول رسمی نیست.
تأثیر Stakeholder بر Product Owner
مشارکت فعال Stakeholderها در فرآیند کشف (Discovery)، پالایش Product Backlog، و تعریف Product Goal، باعث میشود تصمیمهای Product Owner کمتر بر اساس فرض و بیشتر بر پایه دادههای واقعی، بازخوردهای عملی، و نیازهای محیط اتخاذ شوند.
وقتی Stakeholderها بهعنوان «شریک در خلق محصول» شناخته شوند، فرآیند اولویتبندی، ارزشگذاری و حتی تعیین زمان عرضه، همراستاتر با اهداف واقعی کسبوکار خواهد بود.
تأثیر Supporter بر Scrum Master
بسیاری از موانعی که Scrum Master باید برطرف کند، ریشه در ساختارها، فرایندهای بیرونی یا فرهنگ سازمانی دارند — چیزی که خارج از اختیار مستقیم تیم توسعه است.
حضور فعال Supporterها میتواند باعث تسهیل مسیر پیادهسازی اسکرام، حذف بوروکراسیهای زائد، بهبود ابزارهای کاری، و گسترش فهم سازمان نسبت به ارزش بازخورد، تجربهآزمایی (experimentation)، و یادگیری مداوم شود.
Supporterها نقش پل ارتباطی بین Scrum Master و سطوح بالاتر سازمانی را ایفا میکنند؛ یعنی از یکسو شرایط اجرای اسکرام را تثبیت میکنند و از سوی دیگر مقاومتهای احتمالی در برابر تغییر را کاهش میدهند.
جمعبندی
Scrum Guide Expansion Pack (2025) با معرفی رسمی دو نقش Stakeholder و Supporter، اسکرام را از یک چارچوب صرفاً تیممحور به یک نگاه سیستمی و سازمانیتر گسترش میدهد.
Stakeholder دیگر فقط ناظر یا مصرفکننده محصول نیست؛ بلکه موجودیتی است که از ورودیها، فرایندها و خروجیها تأثیر میگیرد یا بر آنها اثر میگذارد — و باید در مراحل کشف، تعریف هدف، و ارزیابی ارزش حضور فعال داشته باشد.
Supporter نیز فقط نقش پشتیبان ساده نیست؛ بلکه عامل تغییری است که از تیم اسکرام در مسیر رشد حمایت میکند و موانع ساختاری را برای پذیرش کامل اسکرام در سطح سازمان هموار میسازد.
درک عمیق و عملگرایانه از این دو نقش، به تیم اسکرام کمک میکند در یک بستر واقعگرایانهتر کار کند — بستری که در آن، تصمیمها شفافتر، فرآیندها روانتر، و خلق ارزش پایدارتر میشود.
